ADA ve EAA: web sitesi uyum kontrol listesi 2026 (Genelge dahil)
Yayımlandı: 8 dk okumaAccessibleOrNot ekibi
Web sitesi erişilebilirlik kontrol listesi, bir sitenin WCAG ölçütlerini karşılayıp karşılamadığını madde madde sınamak için kullanılan listedir. ABD'ye, AB'ye ve Türkiye'de satış yapan bir şirket için üç düzenleme aynı yere çıkıyor: ABD'de ADA için pratik hedef WCAG 2.1 AA, AB'de EAA'nın teknik standardı WCAG 2.1 AA'ya dayanıyor, Türkiye'de 2025/10 Genelgesi e-ticaret sitelerinden 21 Haziran 2027'ye kadar WCAG 2.2 A istiyor. WCAG 2.2 AA'yı hedeflerseniz üçünü birden karşılarsınız. Aşağıdaki listenin bir kısmını tarama aracı kontrol edebilir, kalanı insan ister.
Kısaca
- ADA'nın özel işletmeleri kapsayan Title III bölümünde web için yazılı bir teknik standart yok; ABD Adalet Bakanlığı'nın 18 Mart 2022 rehberi WCAG'ı ve Section 508 standartlarını yol gösterici sayıyor.
- EAA 28 Haziran 2025'ten beri uygulanıyor; teknik referansı EN 301 549, web için WCAG 2.1 AA'ya dayanıyor.
- 2025/10 Genelgesi e-ticaret siteleri için 21 Haziran 2027'ye kadar WCAG 2.2 A ve Bakanlık kontrol listesini istiyor.
- ABD'de 2025'te 5.000'den fazla dijital erişilebilirlik davası açıldı; yaklaşık %70'i e-ticaret şirketlerine karşıydı (UsableNet, Ocak 2026).
- Aşağıdaki 16 maddenin 6'sını hiçbir otomatik tarama aracı kontrol edemez.
ADA, EAA ve Genelge sitenizden ne istiyor?
Üç düzenlemenin dili farklı ama ölçüsü aynı kaynaktan geliyor: W3C'nin WCAG yönergeleri. Fark, hangi sürüm ve hangi düzey istendiğinde ve nasıl denetlendiğinde.
| ADA Title III (ABD) | EAA (AB) | Genelge 2025/10 (Türkiye) | |
|---|---|---|---|
| Kimi kapsar | Kamuya açık işletmeler (mağaza, banka, sağlık vb.) | AB tüketicisine belirli ürün ve hizmet sunanlar, e-ticaret dahil; mikro işletmeler hariç | Kamu ve sayılan özel sektör; 6563 sayılı Kanun kapsamındaki e-ticaret |
| Teknik ölçü | Yönetmelikte yok; Bakanlık WCAG'ı ve Section 508'i gösteriyor | EN 301 549 (web: WCAG 2.1 AA) | WCAG 2.2 A ve Bakanlık kontrol listesi |
| Tarih | Hâlihazırda geçerli | 28 Haziran 2025'ten beri | E-ticaret için 21 Haziran 2027 |
| Nasıl uygulanıyor | Çoğunlukla bireysel davalar; ABD Adalet Bakanlığı | Her üye devletin denetim otoritesi | Bakanlık izlemesi; usul henüz yayımlanmadı |
ABD'de kamu kurumları için ayrı bir kural var (ADA Title II): WCAG 2.1 AA, 20 Nisan 2026'daki ara kuralla 50.000 ve üstü nüfusa hizmet verenler için 26 Nisan 2027'ye, daha küçükler için 26 Nisan 2028'e ertelendi. Özel işletmeler için böyle bir tarih yok; yükümlülük bugün geçerli.
Kaynak: ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), ADA.gov, Pacific ADA Center, EUR-Lex, Lexpera
ABD'de risk neden davalardan geliyor?
ADA'da özel işletmeler için yaptırım çoğunlukla denetimle değil, bireysel davayla geliyor. UsableNet'in 8 Ocak 2026'da yayımladığı 2025 analizi:
- Federal ve eyalet mahkemelerinde 5.000'den fazla dijital erişilebilirlik davası; yaklaşık 3.100'ü federal, 2.000'e yakını New York ve Kaliforniya eyalet mahkemelerinde.
- Davaların yaklaşık %70'i e-ticaret şirketlerine karşı.
- Federal davaların %45'i (1.427 dava) daha önce dava edilmiş bir şirkete karşı.
- Erişilebilirlik widget'ı kullanan şirketlere açılan davalar yıl boyunca sürdü, bir ayda 150'yi aştı.
Son iki madde aynı şeyi söylüyor: bir kez düzeltilip sonra tema güncellemeleriyle bozulan site yeniden dava edilebiliyor; kodu değiştirmeyen bir widget, o koddaki engelle ilgili iddiayı ortadan kaldırmıyor.
Kaynak: UsableNet
16 maddelik web sitesi uyum kontrol listesi
Liste, gerçek sitelerde kullanıcıyı en sık durduran WCAG ölçütlerinden oluşuyor. "Genelge" sütunu maddenin A düzeyinde olup olmadığını, yani 2025/10 Genelgesi'nin de isteyip istemediğini gösterir; AA maddeleri EAA ve ADA hedefi için gerekir. Son sütun, otomatik bir tarama aracının maddeyi kontrol edip edemeyeceğini dürüstçe söylüyor.
| # | Kontrol | WCAG | Genelge (A) | Tarama aracı? |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Anlamlı her görselde ne gösterdiğini söyleyen alt metin var; süs görsellerinde alt="" | 1.1.1 A | Evet | Kısmen: eksik alt metni bulur, doğruluğunu değil |
| 2 | Konuşma içeren videolarda doğru altyazı var | 1.2.2 A | Evet | Kısmen: altyazı izi yoksa bulur, yanlışsa bulamaz |
| 3 | Metin kontrastı en az 4,5:1 (büyük metinde 3:1) | 1.4.3 AA | Hayır | Çoğunlukla: görsel üstü metinde emin olamaz |
| 4 | Metin içindeki bağlantılar yalnız renkle ayrılmıyor | 1.4.1 A | Evet | Kısmen |
| 5 | Yakınlaştırma kapatılmamış; sayfa %200'de ve 320 px genişlikte çalışıyor | 1.4.4, 1.4.10 AA | Hayır | Kısmen: kapatılmış yakınlaştırmayı bulur, bozulan düzeni değil |
| 6 | Her şey yalnız klavyeyle kullanılabiliyor | 2.1.1 A | Evet | Hayır |
| 7 | Menü, pop-up ve sepet çekmecesinde klavye tuzağı yok | 2.1.2 A | Evet | Hayır |
| 8 | Klavye odağı her zaman görünüyor | 2.4.7 AA | Hayır | Hayır |
| 9 | Odak sırası görsel ve mantıksal sırayı izliyor | 2.4.3 A | Evet | Hayır |
| 10 | "İçeriğe atla" bağlantısı ya da bölgeler tekrarlanan blokları atlatıyor | 2.4.1 A | Evet | Evet |
| 11 | Her sayfanın konusunu söyleyen bir başlığı var | 2.4.2 A | Evet | Kısmen: eksik başlığı bulur, belirsizini değil |
| 12 | Bağlantı ve butonların erişilebilir adı var | 2.4.4, 4.1.2 A | Evet | Kısmen: boş olanı bulur, anlamsızını değil |
| 13 | Sayfa dili tanımlı | 3.1.1 A | Evet | Evet |
| 14 | Form alanlarının görünür etiketi var | 1.3.1, 3.3.2 A | Evet | Evet |
| 15 | Form hataları metinle ve alanın yanında söyleniyor | 3.3.1 A | Evet | Hayır |
| 16 | Durum mesajları ("Sepete eklendi") ekran okuyucuya duyuruluyor | 4.1.3 AA | Hayır | Hayır |
Listeye WCAG ölçütü olmayan iki madde daha ekleyin: neyi düzelttiğinizi ve neyin açık kaldığını söyleyen bir erişilebilirlik beyanı ve engelle karşılaşan kişinin size ulaşabileceği bir iletişim yolu. Beyan uyumun kanıtı değildir; bir süreç yürüttüğünüzü gösterir. Beyan oluşturucu ile 5 dilde taslak çıkarabilirsiniz.
Kaynak: W3C, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Tarama aracı bu listeyi neden tek başına kapatamaz?
Son sütunu sayın: 3 maddeyi tarama aracı kontrol edebilir, 7'sini kısmen, 6'sını hiç. Bu araştırmalarla örtüşüyor. Deque'nin 2.000'den fazla denetime dayanan çalışmasında otomatik test, sorunların hacim olarak yaklaşık %57'sini bulmuştu. W3C de değerlendirme araçlarının ancak yardım edebileceğini, insan yargısının gerektiğini yazıyor.
Aracın göremediği maddeler, satın almayı durduran maddeler: klavyeyle açılmayan menü, odağı hapseden pop-up, yalnız kenarlığı kırmızıya çeviren hata mesajı. ABD'deki davalarda test yapan kişinin ödeme sayfasında takıldığı engeller de çoğunlukla bunlar.
Tarama aracını iyi olduğu işte kullanın: hacim, konum ve tekrar. Aynı düşük kontrastlı fiyatın ya da etiketsiz alanın yüzlerce örneğini dakikalar içinde listeler, bir tema güncellemesi onları geri getirirse ertesi gün söyler. İnsan zamanını 6–9, 15 ve 16. maddelere ayırın. Bu maddeler için 20 dakikalık elle test otomatik test yazımızda.
Kaynak: Deque Systems, W3C WAI
30 günlük plan
- 1. hafta, tarama: her şablonu (ana sayfa, kategori, ürün, sepet, ödeme) otomatik tarayın. Önce şablon düzeyindeki sorunları düzeltin; tema dosyasındaki tek düzeltme yüzlerce sayfayı birden temizler.
- 2. hafta, elle test: ana akışınızı önce yalnız klavyeyle, sonra ekran okuyucuyla tamamlayın (Windows'ta NVDA, Mac ve iPhone'da VoiceOver ücretsiz). Takıldığınız her yeri not edin.
- 3. hafta, düzeltme: elle bulunan sorunları widget'la değil, bileşenin kodunda düzeltin. Yeniden tarayıp bir şeyin bozulmadığını kontrol edin.
- 4. hafta, kayıt ve izleme: iletişim yolu içeren bir erişilebilirlik beyanı yayımlayın, neyi ne zaman düzelttiğinizin tarihli kaydını tutun, düzenli tarama kurun. En riskli akışınız için uzman denetimini değerlendirin.
Hedefi tek seferde koyun: WCAG 2.2 AA. Genelge'nin istediği 2.2 A'yı, EAA'nın ve ADA'nın pratik ölçüsü olan 2.1 AA'yı birlikte kapsar. AB tarafının ayrıntısı EAA: Türk şirketleri için pratik rehber yazısında.
Sık sorulan sorular
ADA'nın resmî bir web sitesi kontrol listesi var mı?
Hayır. ADA Title III özel işletmelerin web siteleri için teknik standart koymuyor. ABD Adalet Bakanlığı'nın 2022 rehberi WCAG'ı ve Section 508 standartlarını gösteriyor; pratikte en yaygın hedef WCAG 2.1 AA.
ADA, Türkiye'de kurulu bir şirketi kapsar mı?
Kesin bir cevap yok; ABD dışındaki şirketlere uygulanması mahkemeden mahkemeye değişebiliyor. ABD'deki tüketicilere doğrudan satış yapıyorsanız bir ABD avukatına danışın.
Hangi WCAG düzeyini hedeflemeliyim?
ABD, AB ve Türkiye'ye birlikte satıyorsanız WCAG 2.2 AA. Bu hedef Genelge'nin 2.2 A'sını ve EAA ile ADA'nın pratik ölçüsü olan 2.1 AA'yı birlikte kapsar.
Bir tarama aracı sitemin ADA ya da EAA'ya uyduğunu gösterebilir mi?
Hayır. Tarama aracı otomatik bulunabilen sorunları bulur; Deque'ye göre hacim olarak yaklaşık %57'si. Klavye, odak, hata mesajları ve durum mesajları insan kontrolü ister.
Erişilebilirlik widget'ı ABD'deki davalardan korur mu?
UsableNet'in 2025 verisine göre widget kullanan şirketlere açılan davalar yıl boyunca sürdü ve bir ayda 150'yi aştı. Widget, iddianın konusu olan kodu değiştirmiyor.
Kaynaklar
- Guidance on Web Accessibility and the ADA · ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), ADA.gov · 18 Mart 2022
- DOJ delays ADA Title II Web and Mobile App Accessibility Rule compliance deadlines · Pacific ADA Center · Nisan 2026
- ADA Web Lawsuit Trends for 2026: What 2025 Filings Reveal · UsableNet · 8 Ocak 2026
- Direktif (AB) 2019/882 (Avrupa Erişilebilirlik Yasası) · EUR-Lex · 17 Nisan 2019
- 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Resmî Gazete sayı 32933 · Lexpera · 21 Haziran 2025
- Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi (PDF) · Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı · 2025
- WCAG 2.2 · W3C · 5 Ekim 2023 (güncel sürüm)
- Automated testing study identifies 57 percent of digital accessibility issues · Deque Systems · 10 Mart 2021
- Selecting Web Accessibility Evaluation Tools · W3C WAI · 13 Mayıs 2024 (güncelleme)
İlgili yazılar
Listenin otomatik yarısını bugün kapatın.
Adresinizi girin. Şablonlarınızı tarayalım, bulguları önem sırasıyla ve kod örnekleriyle listeleyelim; tarama aracının kontrol edemediği maddeler için elle kontrol listesini rapora ekleyelim.