Web erişilebilirliği nedir ve neden 2026'da zorunlu hale geliyor?

Web erişilebilirliği tam olarak ne demek?

Erişilebilir bir sitede ekran okuyucu kullanan biri ürün görselinin ne gösterdiğini duyar, fare kullanamayan biri sepete ekle butonuna klavyeyle ulaşır, az gören biri metni büyüttüğünde sayfa dağılmaz, ödeme formunda hata yaptığında hatanın ne olduğunu ve nerede olduğunu öğrenir.

Yani erişilebilirlik bir görünüm ayarı değil, sitenin kodunun ve içeriğinin nasıl yazıldığıyla ilgili. Butonun bir adı olup olmadığı, form alanının etiketi, sayfa dilinin tanımlı olması, renk kontrastı: bunların hepsi HTML, CSS ve içerik düzeyinde verilen kararlar.

Kimler için önemli?

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre dünyada yaklaşık 1,3 milyar kişi, yani her 6 kişiden biri önemli bir engellilik yaşıyor. Bu sayı yaşlanan nüfusla birlikte artıyor.

Engellilik kalıcı olmak zorunda değil. Kolu alçıda olan, güneş altında telefondan alışveriş yapan, gözlüğünü evde unutan ya da gürültülü ortamda video izleyen biri de aynı engellerle karşılaşır. Erişilebilir bir ödeme formu herkes için daha az hatalı bir ödeme formudur.

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü (WHO)

WCAG nedir, hangi düzeyler var?

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C'nin yayımladığı web erişilebilirliği yönergeleridir. Güncel sürüm WCAG 2.2, 5 Ekim 2023'te yayımlandı. Yönergeler dört ilke altında toplanır:

Her başarı ölçütünün bir düzeyi vardır: A (en temel engeller), AA (yasaların çoğunun istediği düzey) ve AAA (en sıkı düzey, genellikle zorunlu tutulmaz). Türkiye'deki Genelge A düzeyini, AB'deki EAA ise fiilen AA düzeyini ölçüt alıyor.

Kaynak: W3C, W3C WAI

Türkiye'de neden zorunlu oluyor?

21 Haziran 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, web siteleri ve mobil uygulamalar için WCAG 2.2'yi ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın "Kontrol Listesi – A Seviyesi"ni ölçüt olarak gösteriyor. İki ayrı süre var:

• 1 yıl (21 Haziran 2026, doldu): kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, belediyeler, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, yolcu taşıyan özel kuruluşlar, A grubu seyahat acenteleri ve 200.000'den fazla abonesi olan elektronik haberleşme işletmecileri.
• 2 yıl (21 Haziran 2027): 6563 sayılı Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları. Metinde ciro ya da çalışan eşiği yok.

Genelge ayrıca Bakanlık bünyesinde bir İzleme Komisyonu kuruyor; izleme sonuçlarının duyurulacağını ve erişilebilir bulunan sitelere 2 yıllık Erişilebilirlik Logosu verileceğini söylüyor. Ayrıntılar için Genelge 2025/10 rehberimize bakın.

Kaynak: Lexpera, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

AB'de durum ne?

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (Direktif 2019/882) 28 Haziran 2025'ten beri uygulanıyor. AB'deki tüketicilere sunulan e-ticaret, bankacılık, e-kitap, elektronik haberleşme ve yolcu taşımacılığı hizmetlerini kapsıyor. Şirketin nerede kurulu olduğuna değil, hizmetin kime sunulduğuna bakıyor; bu yüzden AB'ye satış yapan Türk şirketleri de kapsamda olabilir.

Muafiyet yalnız hizmet sunan mikro işletmeler için: 10'dan az çalışan ve yıllık cirosu ya da bilanço toplamı 2 milyon avroyu aşmayan şirketler.

Denetim kâğıtta kalmadı. Hollanda'da ACM, Mart 2026'da test ettiği yaklaşık 100 büyük online mağazanın %61'inin erişilebilir olmadığını açıkladı. Fransa'da Caen mahkemesi Haziran 2026'da Carrefour'a sitesini 6 ay içinde erişilebilir kılmasını, aksi halde günlük 500 € ödemesini emretti. Türk şirketleri için ayrıntı: EAA pratik rehberi.

Kaynak: EUR-Lex, ACM (Hollanda Tüketici ve Piyasalar Otoritesi), Faire Face

Genelge ve EAA yan yana

Not: EN 301 549'un WCAG 2.2'ye dayanan yeni sürümü (v4.1.1) Eylül 2026'da yayımlandı. Avrupa Komisyonu bunu AB Resmî Gazetesi'nde yayımlayana kadar yasal atıf v3.2.1 (WCAG 2.1 AA) olarak kalıyor.

Kaynak: Lexpera, EUR-Lex, AccessibleEU (Avrupa Komisyonu)

Siteler bugün ne durumda?

WebAIM her yıl en çok ziyaret edilen 1 milyon sitenin ana sayfasını otomatik olarak tarıyor. Şubat 2026 raporunda ana sayfaların %95,9'unda otomatik testle bulunabilen WCAG hatası vardı; sayfa başına ortalama 56,1 hata. Altı yıllık iyileşme eğilimi 2026'da tersine döndü.

Bu altı hatanın ortak noktası, hepsinin otomatik bir taramayla bulunabilmesi ve çoğunun birkaç satır kodla düzeltilebilmesi. Otomatik testin neyi bulup neyi bulamadığını ayrı bir yazıda anlattık.

Kaynak: WebAIM

Nereden başlamalı?

1. Sitenizi otomatik bir araçla tarayın ve en çok trafik alan şablonlara (ana sayfa, ürün, sepet, ödeme ya da başvuru formu) bakın.
2. Kritik akışı bir kez yalnız klavyeyle baştan sona deneyin: Tab, Shift+Tab, Enter, Boşluk.
3. Sorunları sizin kodunuzdan mı, temadan mı, platformdan mı geldiğine göre ayırın.
4. Önce işlemi tamamlamayı engelleyenleri düzeltin: adı olmayan butonlar, etiketsiz alanlar, klavyeyle açılmayan menüler.
5. Bir erişilebilirlik beyanı yayımlayın: ne yaptığınızı, neyin açık kaldığını ve kullanıcının size nasıl ulaşacağını yazın.

Platforma özel adımlar için kontrol listelerimize bakabilirsiniz.